De beweging kindvriendelijke steden en gemeenten
Wereldwijd werken aan meer leefbare steden
De aandacht voor de kindvriendelijkheid van steden en gemeenten komt niet zomaar uit de lucht gevallen. Tijdens de tweede conferentie van de Verenigde Naties over ‘Human Settlements’ (Habitat II) in 1996 werd een resolutie gestemd om steden ‘voor iedereen leefbaar’ te maken.
‘Het welbevinden van kinderen is de ultieme indicator voor een gezonde woonomgeving, een democratische gemeenschap en een goed bestuur.’
De conferentie verklaarde dat ‘het welbevinden van kinderen de ultieme indicator is voor een gezonde woonomgeving, een democratische gemeenschap en een goed bestuur’. Zo ontstond de Child Friendly Cities beweging. Een wereldwijd initiatief in de schoot van UNICEF, gerelateerd aan de implementatie van het Kinderrechtenverdrag. Met ‘kinderen’ doelt dit verdrag op de leeftijdsgroep van nul tot achttien jaar.
Kindvriendelijke steden en gemeenten in Vlaanderen
Na een testfase in 2012 en 2013 vertaalde VVJ (het vroegere Bataljong) de toolkit van Child Friendly Cities naar de Vlaamse context. Met de toolkit kan elke stad en gemeente haar kindvriendelijkheid meten en een strategie kindvriendelijkheid uittekenen. In 2018 kreeg de toolkit een stevige update en Bataljong optimaliseert de tools voortdurend.
In 2021 kwam het boek 'Dwalen met een doel - lokaal kiezen voor kindvriendelijkheid' uit. In dit boek verkennen we hoe kindvriendelijkheid er in jouw stad of gemeente kan uitzien. We blikken terug op de kindvriendelijke beweging, maar kijken vooral vooruit. We maken omzwervingen langs thema’s als publieke ruimte, armoede en kinderopvang. Maar we komen altijd terug tot de kern: lokaal kindvriendelijk beleid uitstippelen voor en samen met kinderen en jongeren. Duik mee in 264 bladzijden inspiratie, praktijkvoorbeelden en inzichten.
Redactieteam: Nathalie Van Ceulebroeck, Imke Pichal, Chris Peeters & Didier Reynaert
Erkenning door een label
Om de twee jaar reikt een jury het label uit aan de steden en gemeenten die aantonen dat ze een langetermijnambitie hebben om te werken aan kindvriendelijkheid, gesteund door een breed draagvlak en door kindvriendelijk beleid strategisch te verankeren.
Criteria
Een kindvriendelijke stad of gemeente:
Werkt vanuit een gedeelde en gemandateerde visie op kinderen en jongeren;
(H)erkent en geeft ruimte aan de diversiteit onder kinderen en jongeren en aan de diversiteit aan contexten waarin kinderen en jongeren opgroeien;
Voert een permanente dialoog met kinderen en jongeren en houdt zo een vinger aan de pols;
In ... kunnen kinderen en jongeren een beroep doen op kwaliteitsvolle basisvoorzieningen;
Stimuleert en faciliteert solidariteit en wederzijdse betrokkenheid, zodat duurzaam samenleven mogelijk wordt.
De (deel)criteria zijn gebaseerd op de bouwstenen uit het 'Inspiratiekader voor een kindvriendelijke stad of gemeente' (Reynaert en Van Ceulebroeck, 2018). Daarnaast heeft de jury doorheen de hele procedure aandacht voor volgende procesmatige insteken: intern en extern draagvlak, analyse als basis van het gevoerde en geplande beleid, transversaliteit en visievorming en uitwerking daarvan op strategisch niveau en tot op actieniveau.
Indienen voor het label
In een portfolio toont een stad of gemeente aan dat ze aan al deze voorwaarden voldoet. Elke stad of gemeente die het portfolio indient, onderschrijft bovendien formeel de daarin opgenomen engagementsverklaring om in te zetten op kindvriendelijkheid. Na het indienen van het portfolio volgt een gesprek met de jury, bestaande uit deskundigen op vlak van (lokaal) jeugd- en kinderrechtenbeleid. De jury beoordeelt het porfolio en beslist of de stad of gemeente voldoende inspanningen voor kindvriendelijkheid kan aantonen.
Als een stad of gemeente het label toegekend krijgt, is dat voor zes jaar geldig. Na drie jaar ontmoet je de jury voor een tussentijdse stand van zaken en evaluatie.
Verlengen van het label
Na zes jaar kan een stad of gemeente met het label ervoor kiezen haar label te verlengen. Dat doet ze aan de hand van dezelfde criteria hierboven en een gesprek met de jury. Bij een positieve evaluatie krijgt de stad of gemeente het label opnieuw verlengd voor zes jaar.
Uitreiking label kindvriendelijke steden en gemeenten
In juni 2026 konden steden en gemeenten een portfolio indienen. Het label wordt uitgereikt op 16 november 2026.
Het doorlopen van een traject zoals beschreven in de tookit, zowel onder begeleiding van Bataljong als op eigen kracht, duurt ongeveer anderhalf à twee jaar. Het volgende indienmoment is in juni 2028.
Stuurgroep
Een stuurgroep van verschillende partners is eigenaar van het label, en bepaalt onder andere de criteria en procedures. De stuurgroep wordt voorgezeten door Bataljong en bestaat uit volgende organisaties:
Agentschap Opgroeien
AP Hogeschool
Bamm
Bataljong
Departement CJM
Gezinsbond
HoGent
Kind en Samenleving
Kinderrechtencommissariaat
Publiq
STEKR
UGent
UNICEF België
VVSG
Jury
De jury wordt samengesteld door de stuurgroep van het label. Bij de samenstelling houdt de stuurgroep rekening met aanwezige expertise op vlak van:
Kinderrechten
Lokaal beleid
Leefwereld van kinderen en jongeren.
De huidige juryleden zijn:
Didier Reynaert
Eveline Meylemans
Filip Coussée
Kristel De Vos
Nathalie Van Ceulebroeck
Tine Bergiers
Bart Rogé
Maarten Verbiest
Dorien Van Gassen
An Deneffe
Toon Vanotterdijk
Imke Pichal
Ivan Pauwels (adviserend jurylid - niet-stemgerechtigd)
Pieter Demyttenaere (adviserend jurylid - niet-stemgerechtigd)
Amber Daniëls (adviserend jurylid - niet-stemgerechtigd)
Chris Peeters (voorzitter van de jury)
Bataljong vzw verzorgt het secretariaat van de jury.